Ex Libris

#86 Listopad 1995 [stron 24]

Mieczysław Porębski Złe sny i szneka z glancem
issn 0867-1958
Włodzimierz Borodziej O wypędzanych i wypędzaczach Maria Podlasek Wypędzenie Niemców z terenów na wschód od Odry i Nysy Łużyckej. Relacje świadków, Wydawnictwo Polsko- Niemieckie, Warszawa 1995; Christian Graf von Krockow Czas kobiet, przełożyła Iwona Burszta, seria "Pamięć Europy",  Wydawnictwo Tu, Warszawa 1995 (pierwsze wydanie: CDN 1990); Stefan Chwin Hanneman, w serii Biblioteka "Tytułu",  Wydawnictwo Marabut, Gdańsk 1995
Marek Łaziński Polacy, Ślązacy i/czy Niemcy Thomas Urban Historia mniejszości w XX wieku, przełożył Piotr Żądza, Instytut Śląski, Opole 1994
Izabela Filipiak Europa bez granic Marek Jastrzębiec- Mossakowski Ślady na piasku, Polnord -- Wydawnictwo "Oskar", Gdańsk 1994
Janusz Dunin Kresy postmodernistyczne Jacek Kolbuszewski Kresy w serii "A to Polska właśnie",  Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1995
Magdalena Rostroń Miłuj Sąsiada swego Rybo-wino-kur. Antologia literatury ukraińskiej ostatnich 20 lat, opracowała Ola Hnatiuk, Wydawnictwo "Świat Literacki" i Tyrsa, Warszawa 1995
Jerzy Sosnowski Na łące halucynacji Totenmesse. Munch -- Weiss -- Przybyszewski, autor wystawy Łukasz Kossowski, komisarz Jacek Chromy, Muzeum Literatury w Warszawie, listopad- grudzień 1995; Stanisław Przybyszewski Synagoga Szatana i inne eseje, wybór, wstęp i przekład z niemieckiego Gabriela Matuszek, Oficyna Literacka, Kraków 1995; Stanisław Przybyszewski Synagoga Szatana, posłowie Bogdan Zawistowski, Wydawnictwo "Łuk", Białystok 1995
Anna Schiller Inteligentowi Biada Molier Mizantrop, przełożył Jan Kott, reżyseria Ewa Bułhak, współpraca reżyserska Jerzy Grzegorzewski, scenografia Krystyna Kamler, muzyka Stanisław Radwan, światło Mirosław Poznański, Teatr Studio, Warszawa, premiera październik 1995
Stanisław Konopacki Między Zagładą a moralnością Zygmunt Bauman Nowoczesność i zagłada, Biblioteka Kwartalnika "Masada", Warszawa 1992; Intimations of Postmodernity, Routledge, Londyn 1992; Dwa szkice o moralności ponowoczesnej, Instytut Kultury, Warszawa 1994; Wieloznaczność nowoczesna, nowoczesność wieloznaczna, przełożyła Janina Bauman, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 1995
Bożena Umińska Zemsta i prawda John Sack Oko za oko. Przemilczana historia Żydów, którzy w 1945 roku mścili się na Niemcach, przełożył Roman Palewicz, Wydawnictwo "Apus", Gliwice 1995.
 
Są takie tematy, które musza poczekać na kogoś, kto je opowie. John Sack, dziennikarz amerykański, uznał, że to on może opowiedzieć historię Loli, młodej Żydówki, która przeżyła Oświęcim, straciła niemal całą rodzinę, a po wojnie została komendantką więzienia dla Niemców w Gliwicach. Więzieni tam Niemcy, bici, szczuci i torturowani, z założenia mieli być gestapowcami. Praktycznie byli to różni ludzie, często tacy, których jedyną winą było to, że są Niemcami. Loli, Pinkowi, który był szefem UB na Śląsku, i Szlomie, komendantowi strasznego obozu w Świętochłowicach, w zasadzie to wystarczało. Sami uratowali się z rzezi na którą ich poprowadzono, dlatego, że byli Żydami. Oczekujemy wyjaśnienia, co łączyło tych ludzi -- w sensie dyspozycji, cech psychicznych -- z ich niedawnymi oprawcami. Bo coś ich łączyło.
 
Zazwyczaj ci, którzy ocaleli z Zagłady, którzy przeżyli obozy, getta, chcieli uciec od przeszłości. Wyjechać (o ile byli Żydami, a nie byli przy tym komunistami czy ludźmi o radykalnie lewicowych poglądach, dla których narodowość prawie nie grała roli), patrzeć na inne pejzarze. Choć i chęć zemsty i urazy można pojąć. Prawdą jest że jeśli Polacy i Żydzi po wojnie się mścili, to rzadko pomsta była sprawiedliwa i padała na morderców. Siłą rzeczy najbardziej poszkodowani byli Niemcy z terenów, które dziś należą do Polski. Na kogo wypadło, na tego bęc. W ludzkiej historii nie ma za wiele sprawiedliwości, a szczególnie nie sprzyja jej wojna.
 
Nie bardzo wiem, po co ta książka została napisana. Nie ma niczego sensacyjnego w fakcie, że ofiara może stać się katem. A jednak, jak się wydaje, John Sack przypisuje sobie ogromną zasługę -- jakby sądził, że dokonał wielkiego odkrycia: Żyd mógł być katem. Mógł -- tak jak człowiek każdej innej narodowości. W niczym nie zmienia to faktu, że w czasie drugiej wojny światowej Żydzi byli ofiarami. Sack niczego nie wyjaśnia. Jedynie opisuje. Taki opis trzyma nas na poziomie oczywistości i sensacji, jak w podtytule książki: Przemilczana historia Żydów, którzy w 1945 roku mścili się na Niemcach.
 
Ta historia (duże słowo, sugerujące jakieś masowe działania i przywołujące antysemickie skojarzenia) nadal jest przemilczana. Nic o tych Żydach nie wiemy. Bohaterowie książki Sacka zostali zawieszeni w próżni. Jakby autor naprawdę opowiadał historię prywatnej zemsty kilku osób. których najbardziej sensacyjną cechą jest narodowość. Tajemnicza organizacja pod nazwą Urząd Bezpieczeństwa Publicznego to pomysł Stalina majacy usatysfakcjonować kilku polskich Żydów. Stalin w Oko za Oko to ciekawa figura: W wigilię Bożego Narodzenia 1943 roku zaprosił po prostu kilku mieszkających w Moskwie Polaków, zarówno żydowskiego, jak i katolickiego pochodzenia(sic!), na obiad na Kremlu. Podał im gruzińskie wino, powiedział -- Za Polskę! -- i ustanowił ich polskim rządem na wychodźstwie.
 
W książce Sacka nie istnieje polityczny kontekst, nie ma państwa polskiego, nie ma urzędów, nie ma ministrów, nie ma wojska, nie ma nawet ZSRR -- jest tylko Lola Potok, żydowska pani komendant, i jej katoliccy powładni. Ci Żydzi nie funkcjonują jako polscy obywatele w polskich instytucjach. Są niczym zjawy żydowskiej zemsty działające w ramach jakiejś niejasnej organizacji. Może wyznaniowej -- bo z jakichś powodów ludzie w książce Sacka dzielą się na Żydów i katolików. Jest zatem żydowski komendant i na przykład katolicki oficer. Z psychologią nie jest lepiej: -- Najpierw musimy wykorzenić hitlerowców. -- Co ja będę robił? -- Będzie ich pan wyszukiwał. -- A potem? -- Będziemy ich sądzić. -- W porządku -- oświadczył Adam i został kapitanem w wydziale śledczym.
 
Historia Loli Potok, Pinka, Szlomy i innych musi poczekać na swojego autora. Sack sobie z nią nie poradził. Tłumacz zaś -- pomógł autorowi ją dorżnąć.
 
[Dla porównania, książkę zrecenzowano też na łamach gadzinówki Ich Polska.  Jak przystało na medium, spotkała ona się tam z entuzjastycznym przyjęciem i poklaskiem.  UWAGA! po przeczytaniu tamtego tekstu naciskamy bezzwłocznie na guzik  BACK.]
 
Przemysław Czapliński Mroczne Epifanie Jacek Baczak Zapiski z nocnych dyżurów, rysunki Jacek Baczak, posłowie Jan Błoński, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1995  
joga
 cykl Noty i Knoty
Todd Strasser Rodzina Addamsów, przełożył Przemysław Bandel, Dom Wydawniczy "Rebis", Poznań 1994
jagon
 cykl Noty i Knoty
John T. Salvendy Buntownik z Mayerlingu. Portret psychologiczny arcyksięcia Rudolfa, przeł. Michał Zagrodzki, SW "Czytelnik", Warszawa 1995
Iwona Kurz
 cykl Noty i Knoty
Dariusz Bitner Chcę, żądam, rozkazuję, Wydawnictwo Basil, Szczecin 1995
mała
 cykl Noty i Knoty
Alojzy Andrzej Łuczak Głodny, "ars nowa", Poznań 1994
kid
 cykl Noty i Knoty
Stephen Fry Hipopotam, przeł. Przemysław Znaniecki, Historia i Sztuka, Poznań 1995; Balise Cendrars Morawagin, przeł. Jacek Giszczak, PIW, Warszawa 1995; Mario Vargas Llosa Kto zabił Palomina Molero?, przeł. Enrique Porcel Ortega, Dom Wydawniczy "Rebis", Poznań 1995; Jane Austen Mansfield Park, przeł. Anna Przedpełska- Trzeciakowa, Prószyński i S-ka, Warszawa 1995
Bach
 cykl Noty i Knoty
Max Allan Collins Waterworld -- wodny świat, przeł. Paweł Korombel, Wydawnictwo "Da Capo", Warszawa 1995; Max Allan Collins Waterworld -- wodny świat (wersja dla młodzieży), przeł. Danuta Dowjat, Wydawnictwo "Da Capo", Warszawa 1995;
Andrzej Rostocki
 cykl Bestseller
Październik
Wpisz hasło + Return

a w3eb by  r a n d o m  design .  feedback ? spis 25  X  1997